На ўліку КДБ


Кожны грамадзянін СССР ад самога нараджэння трапляў на нейкі ўлік. Спярша – па месцы прапіскі, потым – па месцы вучобы, потым – у складзе піянерскай арганізацыі. Камсамол, прафкам, спарткам, добраахвотная народная дружына, АСАВІЯХІМ, ваенкамат, асобы аддзел Савецкай арміі… Яшчэ быў улік у партыйнай арганізацыі для членаў КПСС і ўлік у міліцыі для правапарушальнікаў.

Але ж самым страшным было патрапіць у поле зроку савецкіх спецслужбаў. Такі ўлік за сталінскімі часамі мог скончыцца ў лепшым разе турэмным тэрмінам, а ў горшым – расстрэлам.

Цяпер архівы савецкіх спецслужбаў адкрытыя для вывучэння ва Украіне. У гэтых архівах – тысячы справаў і на нашых землякоў.

Чытаем, слухаем і ўражваемся…

Уладзіслаў Ахроменка

Слухайце перадачу ў...

Аўторак22:4520:45(прэм'ера)
Пятніца22:4520:45(прэм'ера)
Субота16:5014:50
Нядзеля23:4521:45

Справа 1982 г. “Савецкія грамадзяне другога гатунку”

3 дні таму

Пасля паразкі ў “шасцідзённай вайне” арабскіх армій, хаўрусных СССР, да савецкіх яўрэяў пачалі ўжываць тактыку трох “не”: не прымаць на кіруючыя пасады, не падвышаць па службе и не выпускаць за мяжу, найперш – у Ізраіль.


Справа 1982 г. “Рок-н-рол ад КГБ, альбо Музыказнаўцы ў цывільным”

7 дзён таму

“…Стаўленне савецкіх ідэолагаў і супрацоўнікаў Камітэта Дзяржаўнай Бяспекі да рок-музыкі і рок-музыкаў можна вызначыць словам, які Мікіта Сяргеевіч Хрушчоў калісці пяшчотна ахарактарэзаваў іншых прадстаўнікоў нефармальнай мастацкай інтэлігенцыі: “Підарасы!..” Гэтае хрушчоўскае вызначэнне, вядома ж, мела дачыненне не да сексуальнай, а да ідэалагічнай арыентацыі выканаўцаў рок-н-рола…


Справа 1953 г. “Усе на барацьбу з каларадамі!”

10 дзён таму

Гісторыя савецкай прапаганды багатая на абвінавачванні “краінаў Захаду і ЗША” у самых фантастычных зладзействах.


Справа 1975 г. “Антысавецкія праявы і правакацыйныя пытанні”. Польскія студэнты ў СССР

14 дзён таму

З 1950 па 1985 год савецкія дыпломы атрымалі 12 809 грамадзянаў ПНР. Савецкія ўлады глядзелі на тых студэнтаў як на будучых агентаў уплыву.


Справа 1938 г. “Чэкіст на допыце ў чэкістаў”

17 дзён таму

Падчас “Вялікага Тэрору” 1937-1938 гадоў толькі адзінкі трымаліся на допытах да апошняга: адмаўляліся сведчыць супраць сябе, не падпісвалі пратаколы і не абгаворвалі блізкіх.


Справа 1971-75 г. “Расізм па-савецку”

21 дзень таму

У 1971 годзе афрыканскія студэнты, якія вучыліся ў Менску, Кіеве, Харкаве, Маскве і Ленінградзе, напісалі ліст на радыястанцыю Бі-Бі-Сі, дзе па пунктах выклалі шматлікія факты расізму ў савецкім грамадстве.


Справа 1939 г. “Следства ў НКВД. Анатомія і фізіялогія”

24 дні таму

Напрыканцы 1938 года ў цэнтральных савецкіх газетах з’явіліся артыкулы “пра парушэнне законнасці ў НКВД”.


Справа 1982 г. „Барацьба за мір пад наглядам Дзяржаўнай Бяспекі”

28 дзён таму

За савецкім часам быў папулярны такі анекдот. “Ці будзе Трэцяя Сусветная вайна? -- Не, не будзе. Але замест яе будзе такая барацьба за мір, што камяня на камяні не застанецца!..”


Справа 1981-82 г. „КГБ супраць замежных журналістаў”

месяц таму

Кожнага госця СССР з капіталістычнай краіны чэкісты рэфлекторна падазравалі ў шпегунстве, ідэалагічных дыверсіях ці хаця б у прыхаванай нелюбові да савецкай улады. А ўжо калі такі замежнік з капіталістычных джунгляў быў яшчэ і журналістам, то за ім абавязкова арганізоваўася аператыўнае назіранне.


Справа 1973-81 г. “Як КГБ змагалася з „варожымі радыёгаласамі”

месяц таму

Пакаленню Googlе і Вікіпедыі цяжка ўявіць, чым за часамі СССР быў звычайны радыёпрыймач кшталту “VEF” ці “Акіян”. У эпоху “жалезнай заслоны” падобныя гаджэты замянялі кампутар, планшэт і смартфон, разам узятыя. У кароткахвалёвым дыяпазоне можна было паслухаць “варожыя галасы”, а менавіта так называлі ў СССР радыёстанцыі “Голас Амерыкі”, “BBC”, “Нямецкую хвалю”, “Радыё Ватыкана” і, вядома ж, “Радыё Свабода”