Абхазскі лемантар



Шаноўнае спадарства! Адкладзіце, калі ласка, вашыя мабільнікі, касметычкі і крыжаванкі. Уладкоўвайцеся ў вашых крэслах утульней – наш аўтобус уязджае на тэрыторыю Абхазіі. У нас мала часу, і таму я пакажу вам толькі самае галоўнае.

Паглядзіце налева. Бачыце разбіты “жыгуль” на ўзбочыне?

01_abchazija

Запамінаем літарку “в”, “валютчык”. У непрызнанай Абхазіі няма сваіх грошай, тут ходзіць расейскі рубель. Так што калі вы прыехалі сюды з далярамі, дык лепш памяняць іх у валютчыка. У сухумскай “абменцы” за вашы даляры прапануюць не той курс, які вызначае расейскі Цэнтрабанк, а той, які ў цяперашні момант падабаецца касіру. А банкамат на ўсю Абхазію толькі адзін, і той не заўсёды працуе. Толькі, як наважыцеся мяняць грошы ў тым “жыгулі” валютчыка, некалькі разоў пералічыце рублі і, пажадана, паглядзіце іх на святло – у пачку могуць падсунуць каляровую ксеракопію.

Паглядзіце направа. Ведаеце, адкуль гэтыя занядбаныя вінаграднікі і закінутыя дамы?

Запамінаем літарку “р”, ад слова “руіны”. Раней у гэтых дамах жылі грузіны, якіх тут было значна больш за абхазаў. Пасля таго, як Грузія аднавіла незалежнасць, абхазскія баявікі з дапамогай расейскай арміі выгналі з краіны больш за 200 000 грузін, а астатніх проста пазабівалі. І нават раскурочылі старадаўнія надмагіллі з грузінскімі надпісамі.

Хто спытаўся: а чаму наш аўтобус так хістае? Дарогі ў Абхазіі апошні раз рамантаваліся яшчэ за часамі СССР, а потым іх канчаткова разбілі расейскія танкі. Між іншым, слова на літару “т”, то бок “танк” таксама запомніце – тут некалькі расейскіх вайсковых базаў.

Мы ўязджаем у горад Гагры, які для нас, беларусаў, цікавы яшчэ і тым, што ў трыццатыя гады там адпачываў Янка Купала, калі аднаўляў здароўе пасля пасквіляў на яго ад літаратурнага крытыка Лукаша Бэндэ. Прабачце, але я не магу дакладна сказаць, у якім менавіта санаторыі жыў тут Іван Дамінікавіч – усё аднолькава занядбанае і закінутае, прыгадваем літарку “р”. А тое, што вы бачыце, называюцца ўжо не санаторыі, а халупы. Так што гэтае слова на літарку “х” таксама варта запомніць.

А вось цікавы трохпавярховы будынак.

08_abchazija

Не, гэта не дэкарацыя да кампутарнай гульні з серыі “Постядзерны апакаліпсіс”. Раней тут быў рыбзавод, на якім працавала большасць пасёлка Лідзава, які абхазы пераназвалі на Лдзаа. Падчас вайны рыбзавод разбурылі з цяжкой артылерыі. Цяпер там такія глыбокія яміны, замаскаваныя густым бадыллём, што недасведчаны чалавек, напэўна, адразу праваліцца і зломіць нагу. Так што запамінаем літару “я”, “яміны”, і трымаемся ад былога рыбзавода падалей.

Бачыце патрушчаныя кулямі сцены?

09_abchazija

Мясцовыя кажуць, што абхазскія баявікі расстрэльвалі каля тых сценаў палонных. Літарка “р”, “расстрэл”, варта запомніць.

Нарэшце мы на моры. Мора, дзякуй Богу, ніхто не здолеў разбурыць з гармат, “Градаў” і мінамётаў – як, зрэшты, і шыкоўныя горы. Выходзім з салона, не зважаем на адсутнасць распранальняў, душавых, парасонаў і ўсяго, да чаго вас разбэсцілі пляжы Турэччыны і Грэцыі. На свінняў, козаў і кароваў, якія гуляюць па пляжы, таксама не звяртаем увагі: тутэйшым трэба неяк выжываць.

Грошы, мабільнікі і ўвогуле ўсё збольшага каштоўнае лепш пакінуць у аўтобусе. Так-так-так, мясцовыя пацаны імгненна гэта скрадуць – вы  нічога і зразумець не паспееце. Так што літару “к”, “крадзёж”, таксама запамінаем…

Што значыцца – “чаму пры такой шыкоўнай прыродзе і пры такіх багатых прыродных магчымасцях тут такая галеча?”

Я ж адразу прасіў вас запомніць літару “р”. Не, не “руіны”, але «русский мир», які прынеслі сюды на штыхах. А там, «русский мир», заўсёды ёсць і будуць і руіны, і танкі, і разбітыя дарогі, і халупы, і ўсё астатняе.

02_abchazija

 

Уладзіслаў Ахроменка, Беларускае Радыё Рацыя

Фота аўтара