Рахунак за гільяціну



Пра лёс  малодшай сястры пісьменнік Эрых-Марыя Рэмарк даведаўся пасля таго, як нацысты даслалі сваякам рахунак на выдаткі за пакаранне смерцю: на аплату ўтрымання яго сястры Эльфрыда Шольц ў турме, судовую вытворчасць і гільяцінаванне на суму 495 марак і 80 пфенігаў.

У нацысцкай Германіі была звычайная практыка – выстаўляць за смяротнае пакаранне кошт сям’і пакаранага. 

Да такіх лістоў прыкладаўся рахунак. ганарар адвакату, за ўтрыманне ў турме, за пакаранне і 12 пфенігаў за друк на канверце, у якім гэты рахунак даслалі родным.

Пасля прыходу Гітлера да ўлады кнігі Рэмарка былі спалены.

„У 1933 годзе я быў сімвалічна спалены разам з усімі маімі кнігамі», – згадваў Рэмарк.

У 1938 годзе на нямецкай мове выйшаў раман Рэмарка «Тры таварышы», тэкст меў выразную антыфашыстоўскую скіраванасць, аднаго з галоўных героя Тэа – падступна забілі фашысты на вуліцы. 

У 1943-м гестапа – за «прапаганду на карысць ворага» і «падрыў абароназдольнасці краіны» – арыштавала малодшую сястру пісьменніка Эльфрыда Шольц, якая засталася ў Нямеччыне. Старшыня так званага народнага трыбунала звярнуўся да Эльфрыды са словамі: «Ваш брат уцёк ад нас. Але вы ад нас нікуды не дзенецеся ». І прысудзіў яе да пакарання смерцю на гільяціне. Яе развітальны ліст старэйшай сястры было напісана 4 снежня 1943 года: «Я ў Плётцензее. І сёння апаўдні, у гадзіну, мяне больш не будзе ». У 1952 году Рэмарк апошні раз у жыцці прыехаў у Нямеччыну, ён наведаў турму Плётцензее, дзе нацысты адсеклі галаву сястры.

Паліна Сцепаненка
Беларускае Радыё РАЦЫЯ