Агляд прэсы



Выбух у Ліване і 25-годдзе вызвалення Харватыі ад сербскіх акупантаў. Такія тэмы сёння ў цэнтры ўвагі.

Падрабязнасці даведаемся ў аглядзе замежнай прэсы ад Кастуся Багушэвіча:

– Ратавальнікі ў Ліване шукаюць больш за сто чалавек, якія прапалі без вестак пасля велізарнага выбуху, які спустошыў порт сталіцы Бейрута ў аўторак. У выніку выбуху загінулі па меншай меры 100 чалавек і паранена больш за 4000 чалавек. Увесь горад пахіснуўся ад выбуху, і над наваколлем порта было відаць воблака ў выглядзе грыба. Прэзідэнт Мішэль Аун заявіў, што выбух здарыўся з-за 2750 тонаў аміячнай салетры, якая захоўвалася на складзе. Нітрат амонія выкарыстоўваецца ў якасці ўгнаення ў сельскай гаспадарцы і як выбуховае рэчыва. На сераду запланаванае тэрміновае пасяджэнне кабінета міністраў, на якім можа быць абвешчана двухтыднёвае надзвычайнае становішча, піша ВВС. Краіна ўвядзе афіцыйны перыяд жалобы на працягу трох дзён з серады. Відавочца Хадзі Насрала кажа, што бачыў пажар, але выбуху не чакаў. „Я страціў слых на некалькі секунд, я ведаў, што нешта не так, і раптам шкло проста разбілася ва ўсёй машыне, вакол нас машыны, крамы, будынкі. Проста шкло з усіх кутоў”. Выбух таксама адчуваўся ў 240 км адсюль, на востраве Кіпр, на ўсходзе Міжземнамор’я, і людзі там казалі, што падумалі пра землятрус.

Кіраўнік Ліванскага Чырвонага Крыжа Джордж Кэтані назваў гэта „велізарнай катастрофай”, дадаўшы: „Усюды ёсць ахвяры”. Яго арганізацыя паведаміла, што больш за 100 чалавек загінулі і што да гэтага часу вядуцца пошукава-выратавальныя аперацыі па пошуку больш за 100 чалавек, якія прапалі без вестак. Журналістка Сунніва Роўз заявіла, што па-ранейшаму ў неба ідзе дым. „Увесь горад быў чорны. Хадзіць было вельмі цяжка, людзі былі ў крыві”. Чыноўнікі заявілі, што вядзецца расследаванне, каб знайсці дакладны спускавы механізм, які выклікаў выбух аміачнай салетры — якая, як паведамляецца, захоўвалася на складзе пасля выгрузкі з карабля ў порт яшчэ ў 2013 годзе. Выбух адбыўся ў цяжкі для Лівана час. Паколькі інфекцыя Covid-19 расце, бальніцы спрабуюць справіцца, але цяпер яны сутыкнуліся з лячэннем тысяч пацярпелых ад выбуху людзей. Краіна таксама перажывае цяжкі эканамічны крызіс. Ліван імпартуе большую частку сваёй ежы, а вялікая колькасць збожжа, якая захоўваецца ў порце, знішчана, што выклікае небяспеку харчовага крызісу.

Будучыня самога порта выклікае сумневы, а тысячы жыхароў ліванскай сталіцы цяпер засталіся беспрытульнымі.

Нямецкая папулярная газета Frankfurter Allgemeine Zeitung звяртае ўвагу на важную для Харватыі дату — 25-годдзе з дня ліквідацыі „Сербскай Краіны”, сепаратысцкага прасербскага ўтварэння на акупаванай тэрыторыі Харватыі. Сёння, 5-га жніўня харваты адзначаюць дзень нацыянальнага вызвалення. Газета задаецца пытаннем у загалоўку „Што на самой справе адбылося пры вызваленні Харватыі?” У ходзе аперацыі „Штурм” харвацкая армія дасягнула поспеху ў перыяд з 4 па 7 жніўня 1995 г. у вызваленні большасці раёнаў Харватыі, якія былі заняты сербамі з 1991 года. З тых часоў цэнтрам памінання, прысвечанага гэтай аперацыі, быў горад Кнін, недалёка ад харвацкай мяжы з Босьніяй і Герцэгавінай. Прэзідэнт Зоран Міланавіч, як самаўпэўнены сацыял-дэмакрат, хоча прыехаць у Кнін і раздаць медалі. Кнін быў сталіцай „Рэспублікі Сербскай Краіны”, сепаратысцкага ўтварэння, створанага паўстанцамі з ліку харвацкіх сербаў са значнай ваеннай падтрымкай Бялграда. З акупаванай тэрыторыі былі выгнаны дзясяткі тысяч харватаў. Але сацыял-дэмакрат Міланавіч не вельмі папулярны ў асяроддзі харвацкіх ветэранаў, многія з якіх прытрымліваюцца радыкальных правых поглядаў. Дык што менавіта адбылося 25 гадоў таму ў глыбінцы Далмацыі? Акрамя нацыяналістычных колаў Сербіі, для ўсіх бясспрэчна, што Харватыя натуральна мела права вызваляць уласную тэрыторыю і замацоўваць дзяржаўную незалежнасць, абвешчаную ў 1991 г. з вялікім кровапраліццем. З іншага боку, у Харватыі любяць адмаўляць, што вызваленне суправаджалася злачынствамі супраць сербскага мірнага насельніцтва, і гэта не былі проста выпадковасці, як часта заяўляюць палітыкі ў Заграбе. Рабаванне было параўнальна бяскрыўдным. У той час прэс-сакратар Арганізацыі Аб’яднаных Нацый заявіў, што ў назіральнікаў ААН былі „відавочныя доказы”, што харвацкія баевікі рабуюць дамы ў бязлюдных сербскіх вёсках у гэтым раёне: „Жаўнеры звычайна не ўступаюць у бой з відэамагнітафонамі, тэлевізарамі і радыёстанцыямі”. Менш шкоды было на хутарах, падобных да Грубараў, дзе шасцёра старых вяскоўцаў, якія не хацелі пакідаць радзіму, былі зарэзаны харватамі, якія так не былі злоўлены, гэта здарылася, калі кампанія скончылася. Такія напады не былі абмежаваныя Грубарамі. Баючыся менавіта гэтага, большасць сербаў уцякла, калі наблізіліся харвацкія войскі. Яны не паверылі заклікам прэзідэнта Харватыі Франьа Туджмана, які заяўляў, што ніхто не збіраецца высылаць сербаў. Да 200 000 мірных сербаў уцяклі. Швейцарскі аўтар і балканскі знаўца Сірыль Стыгер, які ў той час працаваў карэспандэнтам „Neue Zürcher Zeitung”, быў у рэгіёне ў 1995 годзе на наступны дзень пасля завяршэння аперацыі „Штурм” і паведамляў пра бязлюднае мястэчка, дзе ў кавярнях былі яшчэ кубкі і бутэлькі з налітым півам. «Некалькі шклянак нават не дапілі — прыкмета таго, што людзі ўцяклі стрымгалоў… У рэстаране стол усё яшчэ быў поўны, навокал ляжалі рэшткі мяса, адкушаныя лусты хлеба. У многіх пакоях яшчэ гарэла святло, у пякарні ляжалі свежаспечаныя булкі. Жыхары, відавочна, спешна пакідалі вёску ноччу ці ўранні. Тут я ўбачыў дамы і крамы, якія былі падпалены і разрабаваны. Вядома, што сярод уцеклых сербаў былі тыя, хто меў важкія прычыны ўцякаць, бо раней яны здзяйснялі ваенныя злачынствы супраць суседзяў-харватаў. Але гэта не адмяняе злачынствы некаторых вызваліцеляў. У той час, паводле агульнай ацэнкі, было забіта некалькі сотняў сербаў, а тысячы дамоў падпалены». Праз некалькі гадоў тагачасны галоўны пракурор Гаагскага трыбунала для ваенных злачынстваў Карла Дэль Понтэ спрабавала абвінаваціць харвацкага генерала Антэ Гатавіну ў гэтых злачынствах. Нават палітычна памяркоўныя харваты былі абураныя тым, што герой вайны за вызваленне Гатавіна пастаўлены ў адзін шэраг з сербскімі масавымі забойцамі, такімі як баснійска-сербскія ваенныя злачынцы Радаван Караджыч і Ратка Младзіч, якія таксама былі абвінавачаныя Гаагскім трыбуналам. Харвацкае грамадства было задаволенае, што Гатавіна, у адрозненне ад двух сербаў, быў апраўданы па апеляцыі, бо ён не быў непасрэдна вінаватым у злачынствах. А вось вінаватых у тых злачынствах так і не знайшлі. Да вайны сербы складалі 12% насельніцтва Харватыі, сёння меней за 4%.

Беларускае Радыё Рацыя

Фота: Reuters