На ўліку КДБ


Кожны грамадзянін СССР ад самога нараджэння трапляў на нейкі ўлік. Спярша – па месцы прапіскі, потым – па месцы вучобы, потым – у складзе піянерскай арганізацыі. Камсамол, прафкам, спарткам, добраахвотная народная дружына, АСАВІЯХІМ, ваенкамат, асобы аддзел Савецкай арміі… Яшчэ быў улік у партыйнай арганізацыі для членаў КПСС і ўлік у міліцыі для правапарушальнікаў.

Але ж самым страшным было патрапіць у поле зроку савецкіх спецслужбаў. Такі ўлік за сталінскімі часамі мог скончыцца ў лепшым разе турэмным тэрмінам, а ў горшым – расстрэлам.

Цяпер архівы савецкіх спецслужбаў адкрытыя для вывучэння ва Украіне. У гэтых архівах – тысячы справаў і на нашых землякоў.

Чытаем, слухаем і ўражваемся…

Уладзіслаў Ахроменка

Слухайце перадачу ў...

Аўторак22:4521:45(прэм'ера)
Пятніца22:4521:45(прэм'ера)
Субота16:5015:50
Нядзеля23:4522:45

Справа 1968 г. Тэатралы з КГБ, альбо Як чэкісты забаранілі спектакль пра “Вялікую Айчыную”

15 гадзін таму

Тэатр любяць не толькі байцы сучаснага беларускага АМАПу. Чэкісты ўсіх пакаленняў таксама былі палымянымі аматарамі сцэнічнага мастацтва. Але, у адрозненне ад эстэтаў і інтэлектуалаў у чорнай уніформе, савецкія камітэтчыкі хадзілі ў тэатр пераважна па доўгу службы.


Справа 1965 г. “Фарца”, “бамбілы” і аператыўна-чэкісцкія мерапрыемствы

4 дні таму

Слова “фарцоўшчык” цяпер напэўна незразумелае пакаленню, якое сфармавалася пасля распаду СССР.


Справа 1953 г. Сталін у труне. Рэакцыі насельніцтва

8 дзён таму

Смерць Сталіна выклікала ў СССР сапраўдную істэрыю – не раўнуючы, як у Паўночнай Карэі смерць Вялікага Кіраўніка КНДР Кім Чэн Іра.


Справы 1968 г. «Як вандраваць па СССР і не патрапіць у КГБ. Інструкцыя для амерыканскіх турыстаў»

11 дзён таму

Нямала замежных турыстаў трапляла ў СССР у недарэчныя і смешныя сітуацыі, а некаторыя станавіліся аб’ектамі вярбоўкі з боку Дзяржбяспекі. Інтурыстаў гэта вельмі нервавала – асабліва надыкучлівая ўвага КГБ. Для асабліва нервовых Дзярждэпартамент ЗША распрацаваў адмысловыя інструкцыі…


Справа 1940 г. Сексот сярод людзей

15 дзён таму

Час дзеяння – 1940 год. Месца дзеяння: украінска-беларускае сумежжа, піўная ў невялікім мястэчку. Усе адзін аднаго ведаюць з дзяцінства, і таму не саромеюцца ў выказваннях. Але ніхто не здагадваецца, што адзін з наведвальнікаў – завербаваны “органамі” сексот НКВД, які фіксуе для справаздачы абсалютна ўсё…


Справа 1940 г. Савецкі суд. Што па чым?

18 дзён таму

Хабары ў савецкіх судах бралі заўсёды, у тым ліку – і за часамі Сталіна. Іншым часам тых хабарнікаў выкрывалі, але інфармацыі пра гучныя справы адразу сакрэцілі…


Справа 1949 г. Як сфальшаваць гісторыю “Вялікай Айчыннай”: пакрокавая інструкцыя ад савецкай цэнзуры

22 дні таму

Гісторыя “Вялікай Айчынай” фальсіфікавалася ў СССР рэгулярна і бессаромна…


Справы 1939-1940 г. Заходняя Беларусь. Дэпартацыі: каго, куды, за што і як?

25 дзён таму

У савецкім крымінальным праве слова “дэпартацыя”, натуральна, не сустракаецца: дэпартацыямі займаліся фашысты, імперыялісты і іншыя вылюдкі.


Справы 1966-1978 г. Ніхто не забыты, нішто не забытае?

29 дзён таму

Як і ўсе савецкія лозунгі, дэвіз “Ніхто не забыты, нішто не забытае!” быў наскрозь ілжывым. У Савецкім Саюзе была цэлая катэгорыя ахвяраў нацызму, згадваць пра якіх лічылася “непажаданым”…


Справы 1950 г. „Беларуская эміграцыя вачыма ўкраінскіх нацыяналістаў”

месяц таму

Справаздача пра стан рэчаў у беларускіх эміграцыйных колах – погляд на сітуацыю вачыма ўкраінскіх эміграцыйных дзеячоў. Як і кожны погляд “з боку”, гэтая справаздача цікавая найперш незаангажаванасцю. Дый некаторыя моманты, прапісаныя ў гэтым дакуменце актуальныя і па сёння.