На ўліку КДБ


Кожны грамадзянін СССР ад самога нараджэння трапляў на нейкі ўлік. Спярша – па месцы прапіскі, потым – па месцы вучобы, потым – у складзе піянерскай арганізацыі. Камсамол, прафкам, спарткам, добраахвотная народная дружына, АСАВІЯХІМ, ваенкамат, асобы аддзел Савецкай арміі… Яшчэ быў улік у партыйнай арганізацыі для членаў КПСС і ўлік у міліцыі для правапарушальнікаў.

Але ж самым страшным было патрапіць у поле зроку савецкіх спецслужбаў. Такі ўлік за сталінскімі часамі мог скончыцца ў лепшым разе турэмным тэрмінам, а ў горшым – расстрэлам.

Цяпер архівы савецкіх спецслужбаў адкрытыя для вывучэння ва Украіне. У гэтых архівах – тысячы справаў і на нашых землякоў.

Чытаем, слухаем і ўражваемся…

Уладзіслаў Ахроменка

Слухайце перадачу ў...

Аўторак22:4521:45(прэм'ера)
Пятніца22:4521:45(прэм'ера)
Субота17:5016:50
Нядзеля00:4523:45

Справа 1973-81 г. “Як КГБ змагалася з „варожымі радыёгаласамі”

4 дні таму

Пакаленню Googlе і Вікіпедыі цяжка ўявіць, чым за часамі СССР быў звычайны радыёпрыймач кшталту “VEF” ці “Акіян”. У эпоху “жалезнай заслоны” падобныя гаджэты замянялі кампутар, планшэт і смартфон, разам узятыя. У кароткахвалёвым дыяпазоне можна было паслухаць “варожыя галасы”, а менавіта так называлі ў СССР радыёстанцыі “Голас Амерыкі”, “BBC”, “Нямецкую хвалю”, “Радыё Ватыкана” і, вядома ж, “Радыё Свабода”


Справа 1937 г. „Шкоднікі з Беларускай чыгункі”

7 дзён таму

Савецкая ўлада вельмі цэніла шкоднікаў, бо чым больш тых шкоднікаў арыштоўвалі, тым для Савецкай улады было лепш. Шкодніцтвам можна было вытлумачыць усе хібы планавай сацыялістычнай гаспадаркі: татальны дэфіцыт прадуктаў (шкоднікі знішчылі!), пустыя паліцы прамтавартых магазінаў (шкоднікі выпускаюць няякасную прадукцыю!) і ўвогуле ўсё, што заўгодна.


Справа 1981 г. “КГБ СССР супраць Solidarnośсі: хто каго?”

11 дзён таму

Ад сярэдзіны 1981 года ў гарадах, сумежных з Польскай Народнай Рэспублікай, пераважна Гародні і Берасці пачалі з’яўляцца ўлёткі з крамольным словам Solidarność і выявай польскага сцяжка над літарай «n». Улёткі, выдрукаваныя на таннай шэрай паперы, пісьменнай расейскай мовай вытлумачвалі, што цяпер адбываецца ў Польшчы.


Справа 1952-53 г. “Кіеўскі ўніверсітэт часоў Уладзіміра Караткевіча”

14 дзён таму

Каб прагрэсіўная савецкая моладзь не ставала на коўзкую сцежку вольнадумства, антысаветчыны і нізкапаклонства перад Захадам, у кожнай студэнцкай групе шчыраваў як мінімум адзін стукач, які рэгулярна даваў справаздачы пра настроі перадавой савецкай моладзі.


Справа 1938 г. “Антысемітызм як антысавецкая агітацыя”

18 дзён таму

У траццатыя гады ў СССР прайшло даволі шмат працэсаў, дзе падсудным інкрэмінаваўся антысемітызм. Працэсы шырока асвятляліся ў друку, у тым ліку і ў тых СМІ, якія чыталі па-за межамі Савецкага Саюза. Але ці сапраўды савецкая ўлада так любіла яўрэяў?


Справа 1973 г. “Агентура КГБ у Польшчы.“Энтузіясты” і “завербаваныя з мусу”

21 дзень таму

Савецкі чалавек мог апасацца толькі КГБ. Палякам жа маглі зацікавіцца і структуры Służbay Bezpieczeństwa, і тыя ж савецкія чэкісты, прытым апошнія звычайна ніколі не паведамлялі пра вербоўку грамадзяніна ПНР польскім калегам.


Справа 1981 г. “Савецкая Дзяржбяспека супраць усходніх містыкаў”

25 дзён таму

Напачатку 80-ых савецкая ўлада сутыкнулася з абсалютна новымі рэлігійнымі плынямі, частка якіх прыйшла са Злучаных Штатаў, а частка – з азіяцкіх краінаў. У КГБ СССР выдатна ведалі не толькі пра адзіныя правільныя рэакцыі на замежную рэакцыйную пошасць, але і склалі падрабязны план дзеяўнняў па яе нейтралізацыі.


Справа 1981 г. “Дом творчасці Кактэбель. Антысавецкія пісьменнікі пад кантролем КГБ СССР”

28 дзён таму

Каб пісьменнікі не ўпадалі ў дысідэнцтва, Савецкі ўрад спрабаваў іх падкупіць. Вось вам дармавыя кватэры. Вось “сталы замоваў” з фінскім сервілатам. А вось – Дамы творчасці, дзе вы можаце пісаць вершы пра механізатараў і партызанаў, а па вечарах дзяліцца творчым досведам і жлукціць гарэлку!..


Справа 1953 г. “Лаўрэнцій Берыя – лепшы сябра савецкіх крымінальнікаў”

месяц таму

“Пра амністыю 1953 года большасць людзей ведае хіба што з фільма “Халодная лета 53-га года”, а таксама з расповядаў бацькоў, дзядоў і бабуль. Але ж мала хто задаваўся пытаннем – а нашто Лаўрэнцій Паўлавіч вырашыў вызваліць столькі крымінальнікаў?…”


Справа 1939 г. “Выкраданне польскага консула. Спецаперацыя НКВД па загаду Мікіты Хрушчова”

месяц таму

Адным з першых крокаў Мікіты Сяргеевіча Хрушчова пасля прыходу яго да ўлады ў СССР стала зачыстка архіваў КГБ. Мікіта Сяргеевіч знішчаў сляды ўласных злачынстваў. Але вычысціць усе архівы Дзяржбяспекі не выпадала, бо сведчанняў тых злачынстваў было вельмі і вельмі багата…