На ўліку КДБ


Кожны грамадзянін СССР ад самога нараджэння трапляў на нейкі ўлік. Спярша – па месцы прапіскі, потым – па месцы вучобы, потым – у складзе піянерскай арганізацыі. Камсамол, прафкам, спарткам, добраахвотная народная дружына, АСАВІЯХІМ, ваенкамат, асобы аддзел Савецкай арміі… Яшчэ быў улік у партыйнай арганізацыі для членаў КПСС і ўлік у міліцыі для правапарушальнікаў.

Але ж самым страшным было патрапіць у поле зроку савецкіх спецслужбаў. Такі ўлік за сталінскімі часамі мог скончыцца ў лепшым разе турэмным тэрмінам, а ў горшым – расстрэлам.

Цяпер архівы савецкіх спецслужбаў адкрытыя для вывучэння ва Украіне. У гэтых архівах – тысячы справаў і на нашых землякоў.

Чытаем, слухаем і ўражваемся…

Уладзіслаў Ахроменка

Слухайце перадачу ў...

Аўторак22:4520:45(прэм'ера)
Пятніца22:4520:45(прэм'ера)
Субота16:5014:50
Нядзеля23:4521:45

Справа 1940 г. “Працоўныя рэсурсы”. Заходнія беларусы на вялікіх будоўлях сацыялізму

3 дні таму

З канца 1939 года ў Заходняй Беларусі пачалася масавая вярбоўка людзей для працы на Данбасе, на Урале, а таксама ў Сярэдняй Азіі.


Справа 1970 г. Сакрэтнасць падчас халеры. Як у СССР прыхоўвалі маштабную эпідэмію

6 дзён таму

Засакрэціць эпідэміі было немажліва, але ў савецкай улады былі напрацаваныя механізмы – як прыхаваць колькасць ахвяраў ці запусціць чуткі пра нязначнасць здарэння…


Справа 1946 г. Віктар Лукашэнка, антысавецкі паэт-русафоб

10 дзён таму

ИЗ СПЕЦИАЛЬНОГО СООБЩЕНИЯ МИНИСТЕРСТВА ГОСУДАРСТВЕННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ:“На квартире Лукашенко был произведен обыск и обнаружены тетради с вырванными листами бумаги, на которых были исполнены анонимные письма. При обыске также был найден учебник по ботанике, на обложке которого почерком Лукашенко сделана антисоветская надпись...”


Справа 1940 г. Святкаванне Кастрычніцкай Рэвалюцыі як чэкісцкая спецаперацыя

13 дзён таму

У іерархіі савецкіх святаў “Дзень Вялікай Кастрычніцкай рэвалюцыі” стаяў на першым месцы. Спецслужбы распачыналі падрыхтоўку да савецкіх святаў за колькі тыдняў…


Справы 1970-1988 г. Як чэкісты кралі заходнія тэхналогіі

17 дзён таму

І вынаходніцтвы, і навуковыя распрацоўкі ў савецкіх лабараторыях і канстурктарскіх бюро былі. Але ўкладацца ў доўгатэрміновыя распрацоўкі, якія не прыносілі хуткіх вынікаў, савецкаму кіраўніцтву было невыгодна; куды прасцей было скрасці тэхналогію на Захадзе, каб прадэманстраваць яе ўсяму свету пад выглядам “апошняга дасягнення савецкай навукі”.


Справы 1964 г. Канец хрушчоўскай эпохі. Рэакцыі савецкіх грамадзянаў

20 дзён таму

За рэакцыямі савецкіх людзей на адстаўку Хрушчова дбайна сачыла Дзяржбяспека. У “інфармацыйнае паведамленне Пленума ЦК КПСС” пра хваробу і стары ўзрост амаль што ніхто не верыў; хрушчоўская адліга” навучыла людзей мысліць крытычна.


Справа 1934-1937 гг. Даносы па-прафесарску: 177 расстраляных і адпраўленых у лагеры

24 дні таму

Здараецца, што вучань піша даносы на настаўніка. Здараецца, што настаўнік піша даносы на вучня. А здараецца, што пісаць даносы згодныя абодва, а ўжо хто стане ахвярай, залежыць толькі ад таго, хто напісаў першым.


Справы 1989 г. Як чэкісты вызнавалі злачынствы НКВД

27 дзён таму

Канец васьмідзясятых ветэраны НКВД-МГБ-КГБ, напэўна, успрымалі, як канец свету.


Справы 1949 г. Як Аляксандр Надсан, Чэслаў Сіповіч і Вінцэнт Жук-Грышкевіч рыхтавалі ў Лондане тэрарыстычныя акты супраць БССР

месяц таму

Беларускую дыяспару ў Вялікабрытаніі дбайна вывучала савецкая Дзяржбяспека і давала “органам на месцах” рэгулярныя рэкамендацыі…


Справа 1970 г. Пралог “справы Скрыпалёў”, альбо Атрута па-савецку

месяц таму

У 1925 годзе найуплывовыя дзяржавы свету падпісалі ў Жэневе пратакол пра забарону хімічная і біялагічная зброі, а таксама атрутных газаў падчас войнаў. Неўзабаве да Жэнеўскага пратаколу прыяднаўся і СССР. Але ж распрацоўка хімічнай, біялагічнай і іншай атруты ў СССР вялася ажно да 1991 года. Ускосныя сведчанні гэтага ёсць і ў архівах былога КГБ…