Не далі да канца прайсці пракос
19 лістапада спаўняецца 95 гадоў з дня нараджэння Міхася Ракевіча (1927-1992) – аднаго з кіраўнікоў слонімскай моладзевай антысталінскай арганізацыі “Чайка”, арганізатара падполля ў Берасці ў 1946-1947 гадах, вязня савецкіх турмаў і лагераў.
Пасля Другой сусветнай вайны прышлы люд з усходу пад выглядам вызваліцеляў пачаў таптаць сваім чужацкім ботам нашы святыні: мову, культуру, нацыянальныя каштоўнасці. Выхаваны ў атмасферы шчырасці і павагі да людзей, юны Міхась Ракевіч балюча перажываў усё гэта. Таму ён адразу знайшоў сваё месца ў патрыятычнай падпольнай арганізацыі “Чайка”, якая ўзнікла на Слонімшчыне вясной 1946 года. У Берасцейскім чыгуначным тэхнікуме ён стварыў падпольную групу, а ў арганізацыі “Чайка” быў па сутнасці правай рукой кіраўніка падпольнай арганізацыі Васіля Супруна. Арганізацыя “Чайка” за адзін год існавання стварыла падпольныя групы, акрамя Слоніма, яны ўзніклі ў Баранавічах, Берасці, Ганцавічах, Пінскай і Маладзечынскай абласцях. Барацьба за свабоду і незалежнасць Беларусі была няроўнай, але нішто не магло спыніць гарачыя сэрцы патрыётаў Васіля Супруна, Міхася Ракевіча, Аляксандра Гардзейку, Уладзіміра Салаўя і многіх іншых. У чэрвені 1947 года пачаліся арышты.
Міхасю Ракевічу нават не далі да канца прайсці пракос на лузе каля бацькоўскай хаты. У хаце ператрэслі ўсё дагары нагамі, забралі фотакарткі і розныя паперы. Пацяклі бясконцыя ночы ў Баранавіцкай следчай турме “Крывое кола” і ў Менскай турме-“амерыканцы”. Прысуд быў суровы: 25 гадоў пазбаўлення волі і 5 гадоў высылкі.
Далей жыццёвы шлях Міхася Ракевіча ляжаў у Паўночную Інту і Варкуту. У сырых загазаваных шахтах здабываў вугаль да 1956 года. Але і пасля вызвалення з турмы вымушаны быў застацца працаваць у шахтах Інты.
Спрабаваў некалькі разоў уладкавацца на работу ў шахцёрскім Салігорску, але заўсёды атрымліваў адмоўны адказ. Патрыёту Беларусі дазвалялася працаваць толькі ў паўночных раёнах Расеі. Так і дажыў да пенсіі ў Інце. Ніколі не парываў Міхась Ракевіч кроўнай сувязі з сябрамі ў роднай Беларусі. 3 вялікай асалодай чытаў беларускія газеты і часопісы, якія рэгулярна выпісваў. Змог вярнуцца ў родны Слонім толькі ў канцы 1980-х гадоў ужо зусім хворым чалавекам.
Не стала Міхася Ракевіча напачатку сакавіка 1992 года. Знайшоў ён свой вечны спакой на могілках у вёсцы Клепачы Слонімскага раёна. Праводзілі яго ў апошні шлях амаль што ўсе жыхары з вёсак Ваўчкі і Клепачы.
Былы настаўнік і сваяк Міхася Ракевіча Мікалай Ракевіч, неяк прыгадаў Міхася: “У адзін свой прыезд з Інты, яшчэ задоўга да сваёй смерці, Міша пры сустрэчы са мной выказаў такую думку: “Калі б мне за “Чайку” далі тэрмін гадоў тры, я быў бы нават удзячны свайму лёсу за гэта. У лагеры я пабачыў столькі разумных, адукаваных і выхаваных людзей, якіх на волі мала сустракаў. Самых таленавітых, сумленных, адданых Беларусі грамадзян існуючая сістэма старася як мага хутчэй адправіць за калючы дрот, каб пазбавіцца ад іх”.
Беларускае Радыё Рацыя
